Ons artikel dat gepubliceerd is in het universitaire farmacieblad Up to Date, van de studievereniging U.P.S.V. Unitas Pharmaceuticorum voor farmaciestudenten aan de Universiteit Utrecht (Jaargang 29 – editie 3 – pagina’s 20-21)
"Begin aan het begin" zei de koning met een diep ontspannen stem, alvorens hij verder ging ...
Een fobie is een opmerkelijk fenomeen. De term fobie kan het beste beschreven worden als een angstbeklemming die optreedt, zonder dat daar een logische oorzaak voor is. Een irreële angst.
In vergelijking met posttraumatische stressstoornis, waarbij de patiënten wel degelijk blootgesteld zijn geweest aan reële gevaren en dit hebben overleefd, verkeert men tijdens het ontstaan van een fobie in relatief goede veiligheid. De meeste spinnen, muizen, honden en liften die wij tegenkomen zijn niet uit op ons leven. Je kunt jezelf dan nieuwsgierig afvragen: “Indien deze mensen geen reële traumatische ervaring hebben meegemaakt met hetgeen ze angst inboezemt, waarom ‘verschieten’ ze dan zo fel bij het aanzicht (of zelfs bij de simpele gedachte) van iets dat geen reëel gevaar vormt?”.
Bepaalde studies (1) wijzen er op dat we aangeboren zijn met twee natuurlijke angsten, namelijk angst voor vallen en angst voor (onverwachte) luide geluiden: ‘nature’. Deze angsten dienen als signaal dat we (mogelijk) in levensgevaar zijn. Hieruit valt te concluderen dat alle andere angsten en fobieën aangeleerd worden: ‘nurture’. Gedrag dat aangeleerd is, kan gelukkig ook afgeleerd (of vervangen) worden.
Angsten vinden oorsprong in onze bewuste verbeelding, dit doen we stapsgewijs en geleidelijk aan. We werken onszelf als het ware naar de angst toe, door nare gevolgen in te beelden en hierop te anticiperen. Iemand die een presentatie moet geven, kan zich inbeelden dat hij zal falen, woorden vergeet, het publiek hem zal afkeuren of uitlachen etc. zodoende ontstaat een angst voor publiek presenteren. Dit is een cognitief en zelf-geïnduceerd proces.
Fobieën daarentegen zijn niet logisch en ontstaan volledig buiten ons bewuste denken, meestal met behulp van de twee natuurlijke angsten. Vergelijkbaar met de studie van Watson & Rayner (2) , zal een kind dat plots en onverwacht een hond vlakbij luid hoort blaffen, de schrik voor het luide geluid (dat levensgevaar signaleert) associëren met honden.
Bij fobieën spreken we dan ook van “preconscious processing”(3) . Dit betekent dat we bij het zien van de trigger, vóór we ons ervan bewust zijn dat we deze zien, al de fobische reactie uitvoeren en onze bewustheid over de aanwezigheid van deze trigger daarna pas komt. Evolutionair gezien is dit ook belangrijk, aangezien we in het gezicht van plots gevaar initieel geen tijd hebben om rustig te denken en onmiddellijk in een vecht-of vluchtmodus schieten voordat we ons nog realiseren wat het gevaar precies is. Vergelijk het met opschrikken door een luide knal, zonder te weten wat dit geluid precies is. Een fobie wordt meestal geïnitieerd door een onbewust element dat daarna wordt gekoppeld aan een visuele oorzaak in de directe omgeving: de trigger.
Dit is een uiterst belangrijk onderdeel bij de behandeling van fobieën. Als we op de trigger reageren vóór ons bewustzijn ervan, dan hebben behandelingen gericht op het bewustzijn hier weinig effect op en dient de behandeling juist het “preconscious” (onbewuste) aspect in acht te nemen.
Praktisch alle fobieën hebben dezelfde structuur en kunnen hierdoor met gelijke behandelingen opgelost worden.
In essentie stellen we met hypnose de patiënt in staat om de processen van logisch redeneren en bewust denken te omzeilen. In plaats daarvan, wordt de patiënt door middel van hypnotische inductie in een staat van diepe ontspanning gebracht, die gemakkelijker toegang biedt tot de onbewuste informatie die de fobie in stand houden met de sterke link tussen de trigger en de reactie. De bedoeling is om deze link te verbreken zodat de reactie uitblijft.
Er zijn meerdere hypnotherapeutische behandelingen met een hoge reputatie, verdiend met succesvolle behandelingen van fobieën.
“The Fast Phobia Cure” is een model ontwikkeld door R. Bandler & J. Grinder (Frogs into Princes) in 1979, door het strategisch modelleren van mensen die zelf spontaan hun fobieen hebben opgelost zonder te weten hoe ze dit deden (onbewust). De kern van dit model steunt op sterke dissociatie tussen het visuele element van de fobie (trigger) en de kinesthetische ervaring hiervan. Daarna volgt associatie van een nieuw en veilig gevoel bij de initiële gebeurtenis van de fobie. Wanneer de patiënt zichzelf in deze gebeurtenis van een afstand kan bekijken, met een veilig gevoel van begin tot einde, zal dit nieuwe gevoel (van veiligheid) beginnen gelinkt te worden aan de trigger. Dit verbreekt de oude connectie met de schrik.
“Hypnotische Regressietherapie” is een vorm van leeftijdsregressietherapie, waarbij de patiënt de initiële situatie weer door maakt, echter dit keer met een gevoel van veiligheid en vertrouwen. De hypnotherapeut gaat samen met de patiënt terug naar vlak vóór het specifieke moment waarop de fobie tot stand is gekomen. Door de patiënt zich te laten identificeren met diens jongere versie van zichzelf en hem bewust te maken van zijn huidige volwassenheid en de daarmee gepaard gaande wijsheid, kan de patiënt de ervaring dit keer positief meemaken. Eigenlijk komt het neer op een bewuste doorleving van een proces, waarin de patiënt zijn fobische reactie kan “overschrijven” met een nieuwe reactie van veiligheid en diepe rust.
Bij elke behandeling is de structuur van de methodiek vrijwel identiek: de fobische trigger die vroeger gelinkt was aan schrik, wordt nu gelinkt met een veilig gevoel en gerepeteerd tot deze automatisch (en onbewust) wordt.
Tegenover angst, wordt een fobie veel sneller behandeld omdat er relatief minder neurale connecties tot stand worden gebracht bij een fobie, vanwege het gebrek aan overmatige PFC activiteit (actief denken) bij fobieën. Hierdoor kan een fobie soms letterlijk in een kwartier afgehandeld worden, tot maximaal 2 sessies.
Verschillende studies ondersteunen het succes van hypnotische methodieken bij het verhelpen van fobieën, bijvoorbeeld tijdens het hanteren van de Fast Phobia Cure(4). Onze persoonlijke ervaring is, dat bij het opheffen van een fobie het heel typisch is dat de klant hier zelf (nog) niet meteen bewust van is. Tot we het onderwerp van de angst in zicht brengen, het dus uittesten en hij/zij hier comfortabel naar kan kijken zonder enige vorm van schrik. Het ongeloof en de verwarring is op zo’n moment duidelijk af te lezen aan de reactie van de patiënt, in dit geval positief.
"... en ga door tot je aan het einde komt, en stop dan." (Lewis Carroll - Alice in Wonderland)
(1) Zie bijvoorbeeld Gibson, E. J., & Walk, R. D. (1960). The “visual cliff”, Scientific American, 202, pp. 67-71.
Seth Norrholm is daarnaast een neurowetenschapper aan de Universiteit van Emory, die veelvuldig onderzoek heeft gedaan naar de achtergrond van angsten en fobieen. Natuurlijke angsten omschrijft hij als: “Your acoustic startle reflex”.
(2) Watson, J.B., Rayner, R. (1920). Conditioned emotional reactions, Journal of Experimental Psychology, 3(1), pp. 1-14.
(3) Hout, van der M., Tenney, N., Huygens, K. & Jong, de P. (1997). Preconscious processing bias in specific phobia, Behaviour Research and Therapy, 35(1), pp. 29-34.
(4) Denholtz M.S. & Mann, E.T. (1975). An automated audiovisual treatment of phobias administered by non professionals, Journal of Behaviour Therapy and Experimental Psychiatry, 6, pp. 111-115, bevat het eerste rapport van het gebruik van deze techniek, met de suggestie dat de techniek voordelen kan hebben.
Allen, K. (1982). An Investigation of the Effectiveness of Neuro Linguistic Programming Procedures in treating Snake Phobias, Dissertation Abstracts International, 43, p. 861, betreft een onderzoek met 36 studenten die angst hebben voor slangen. Ook in dit geval waren de resultaten positief, plus de studenten vonden de techniek overtuigend.
Einspruch, E. (1988). Neurolinguistic Programming in the Treatment of Phobias, Psychotherapy in Private Practice, 6(1), pp. 91-100, In dit onderzoek werd aan 31 patiënten die lijden aan fobieën gevraagd, om zowel voor als na het onderzoek een vragenlijst in te vullen. Uit de resultaten hiervan bleek, dat de gehanteerde techniek succesvol is in het geval van symptomen van zowel angst als depressie.
Heb jij ook last van angsten of fobieën die je leven sterk beperken? Zoek je deskundig hulp bij het overwinnen van je angsten? Of het nu gaat om hoogtevrees, emetofobie (overgeefangst), paniekaanvallen, sociale angst, vliegangst, wespenfobie, faalangst, of andere soorten angsten en fobieën – wij hebben ruime ervaring met uiteenlopende angstklachten. Neem vrijblijvend contact met ons op voor advies.
Fatih Kose, hypnotherapeut met meer dan 15 jaar ervaring, heeft een uitzonderlijk vermogen ontwikkeld om onderbewuste mechanismen te begeleiden naar positieve veranderingen. Dankzij zijn diepgaande kennis van menselijk gedrag en het onbewuste, combineert hij moderne wetenschappelijke inzichten met hypnotherapie.
Vul het formulier in en we helpen je zo snel mogelijk verder.
"*" indicates required fields
